Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi ile Dünya Sağlık Örgütü tarafından desteklenen EuroMOMO ağının verilerine göre, sıcak hava dalgasının zirveye ulaştığı 22-28 Haziran haftasında Avrupa genelinde ölüm sayıları olağan seviyelerin keskin biçimde üzerine çıktı.
Fransa, İspanya ve İngiltere başta olmak üzere kıtanın batısındaki birçok ülkede etkili olan aşırı sıcaklar sırasında toplam 10 bin 650 fazladan ölüm kaydedildi. Bu kişilerin 9 binden fazlasının 65 yaş ve üzerindeki kişiler olduğu açıklandı.
Aşırı sıcaklar, doğrudan sıcak çarpmasına yol açabildiği gibi kalp-damar ve solunum yolu hastalıklarını da ağırlaştırabiliyor. İleri yaştaki kişiler, kronik hastalığı bulunanlar ve vücut ısısını düzenlemekte güçlük yaşayanlar sıcak hava dalgalarından daha fazla etkileniyor.
EuroMOMO’nun çalışmalarını yürüten Danimarka Statens Serum Institut Başhekimi Lasse Vestergaard, yılın bu döneminde bu ölçekte bir ölüm artışının olağan dışı olduğunu belirtti. Vestergaard, yükselişi aşırı sıcakların dışında açıklayabilecek başka bir neden bulunmadığını söyledi.
VERİLER TÜM ÖLÜM NEDENLERİNİ KAPSIYOR
EuroMOMO verileri yalnızca doğrudan sıcaklığa bağlı ölümleri değil, 27 ülkede bütün nedenlerle gerçekleşen ölümleri kapsıyor. Bu nedenle 10 bin 650 kişinin tamamının ölüm belgesinde aşırı sıcakların doğrudan neden olarak yer aldığı anlamına gelmiyor.
Ancak bilim insanları, söz konusu haftada ölüm oranlarını bu seviyeye çıkarabilecek Covid-19 salgını veya başka bir yaygın sağlık krizi tespit edilmediğini bildirdi. Aynı ülkelerde önceki sekiz hafta boyunca haftalık ölüm sayılarının normal seviyenin ortalama 500 altında seyrettiği kaydedildi.
EuroMOMO, ölüm kayıtlarının sisteme geç ulaşabilmesi nedeniyle verilerin ilerleyen haftalarda yeniden güncellenebileceği uyarısında bulundu. Kurumun son verileri 27 ülke ve bölgeden toplanan ulusal ölüm istatistiklerine dayanıyor.
EuroMOMO verilerinde haziran ayının son haftasında “çok yüksek” düzeyde fazladan ölüm bildiren ülkelerin Fransa ve Belçika olduğu belirtildi.
Belçika Halk Sağlığı Enstitüsü Sciensano’ya göre ülkede kaydedilen fazladan ölüm sayısı, kayıtların tutulmaya başlandığı 2000 yılından bu yana sıcak hava dalgaları sırasında görülen en yüksek seviyeye ulaştı.
Aşırı sıcaklar Avrupa genelinde elektrik kesintilerine yol açarken bazı ülkelerde okullar kapatıldı. Fransa, İspanya ve İngiltere’de sıcaklık rekorları kırıldı; İngiltere, Haziran 2026’yı ölçüm tarihinin en sıcak haziran aylarından biri olarak tamamladı.
İNGİLTERE VE GALLER’DE 2 BİN 700 ÖLÜM
Imperial College London, İngiltere Meteoroloji Kurumu ve Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu tarafından hazırlanan ayrı bir çalışmada, mayıs ve haziran aylarındaki sıcak hava dalgaları sırasında yalnızca İngiltere ve Galler’de yaklaşık 2 bin 700 kişinin sıcaklığa bağlı nedenlerle yaşamını yitirdiği tahmin edildi.
Araştırmaya göre bu ölümlerin yüzde 42’si, insan faaliyetlerinin neden olduğu küresel ısınmanın sıcaklıkları daha da yükseltmesiyle bağlantılıydı. Bilim insanları, iklim değişikliğinin etkisi olmadan haziran sonundaki aşırı sıcak hava dalgasının yaşanmasının “neredeyse imkânsız” olacağını belirtti.
Uzmanlar, insan kaynaklı iklim değişikliğinin sıcak hava dalgalarını daha sık, daha uzun süreli ve daha şiddetli hale getirdiğine dikkat çekiyor.
İngiltere Meteoroloji Kurumu da küresel sıcaklık artışının rekor seviyedeki sıcak günlerin görülme olasılığını yükselttiğini, aşırı sıcakların artık daha geniş bölgeleri ve daha uzun dönemleri etkilediğini belirtiyor.
